Sjamanisme is geen religie met een vaste leer of heilig boek, maar eerder een verzameling van spirituele praktijken en wereldbeelden die je terugvindt bij inheemse volkeren over de hele wereld, van Siberië en Mongolië, tot Zuid-Amerika (Inca, Q'ero), Noord-Amerika, en delen van Azië en Afrika. De kern is steeds hetzelfde: een sjamaan is iemand die kan reizen tussen de zichtbare en de onzichtbare wereld, om daar kennis, heling of inzicht te halen voor zichzelf of voor de gemeenschap.

Het woord "sjamaan" komt oorspronkelijk uit het Evenki (een Siberische taal) — šamán — en werd in de 17e eeuw door Westerse ontdekkingsreizigers overgenomen om de spirituele genezers en bemiddelaars te beschrijven die zij tegenkwamen bij Siberische volkeren. Later is de term breder gebruikt voor vergelijkbare rollen in andere culturen wereldwijd, ook al hebben die tradities ieder hun eigen naam, taal en gebruiken.

De drie werelden in sjamanisme

Een centraal concept binnen veel sjamanistische tradities (waaronder het Inca-sjamanisme) is dat de werkelijkheid is opgebouwd uit drie werelden, die je kunt bereiken via een sjamanistische reis (vaak ondersteund door trommelen, ademhaling of ceremonie):

De benedenwereld
Dit wordt vaak gezien als de wereld van het onderbewuste, een plek van diepe emoties, verleden ervaringen, en waar bijvoorbeeld afgesplitste zielsdelen (zoals bij Soul Retrieval) worden teruggevonden. Het wordt vaak bereikt via een symbolische ingang, zoals een boomwortel, een grot of een waterbron, en er wonen krachtdieren die als gidsen dienen.

De middenwereld
Dit is de spirituele laag van onze eigen, fysieke wereld, dezelfde bergen, rivieren en plekken als in het dagelijks leven, maar dan gezien vanuit een spirituele/energetische laag. Hier werk je bijvoorbeeld met de geest van de natuur, plekken of voorwerpen.

De bovenwereld
Dit wordt gezien als de wereld van hogere wijsheid, leraren en spirituele gidsen, vaak ervaren als lichter en ijler. Je bereikt het symbolisch door omhoog te reizen, bijvoorbeeld via een boom, een berg of een wolk. Hier zoekt men vaak antwoorden op grotere levensvragen of verbinding met spirituele leraren.

Deze indeling helpt de sjamaan (of degene die de reis maakt) om te bepalen welke wereld nodig is voor de vraag of het thema dat om aandacht vraagt.

Waar het vandaan komt

De oudste sporen van sjamanistische praktijken worden geassocieerd met Siberische en Centraal-Aziatische volkeren, mogelijk al tienduizenden jaren oud. Maar vergelijkbare praktijken ontwikkelden zich onafhankelijk van elkaar op veel plekken ter wereld — wat sommigen zien als bewijs dat dit een universele, menselijke manier is om met het onzichtbare in contact te komen. Het Inca-sjamanisme (waar bijvoorbeeld de Rite of the Womb, Munay ki en Soul Retrieval vandaan komen) is een specifieke, Zuid-Amerikaanse tak hiervan, met eigen rituelen, kosmologie en tradities die van generatie op generatie worden doorgegeven.